Dzisiaj będzie o tkaninach, niciach i igłach – czyli tak po ludzku – co musisz kupić, żeby móc haftować?

1. Tkanina

Do każdej haftowanej robótki trzeba wybrać odpowiednią tkaninę. Jej przydatność zależy od rodzaju planowanych ściegów i przeznaczenia gotowej robótki. Na przykład poszewka na poduszkę powinna być wykonana z odpornego na zniszczenie, łatwego do częstego prania materiału.

Sklepy oferują wspaniałą gamę najróżniejszych tkanin – od bawełny, bawełny z dodatkiem elastanu, lnu po wiskozę i jeans. Możemy kupić tkaniny jednokolorowe i wielokolorowe w kwiatki, groszki, paseczki, plamki itp. Wszystko zależy od tego, czy np. haft ma wisieć jako ozdoba na ścianie, czy chcemy haftem przyozdobić spodnie lub kurtkę. 

Hafciarkę interesują dwa aspekty związane z materiałami, czyli aspekt wizualny (czy tkanina ma połysk lub jest matowa, czy ma fakturę lub wzór) i aspekt techniczny (czy łatwo się kurczy, jaka jest jego wrażliwość na światło itp.), jak również skład danej tkaniny. W zależności od składu tkaniny dzielimy na włókna naturalne (bawełna, len, konopie, juta, wełna, kaszmir, jedwab) oraz włókna sztuczne (elastan, spandex, lycra, wiskoza, lyocell, akryl). Do osobnej grupy możemy zaliczyć materiał typu kanwa, który jest podstawą haftu krzyżykowego.

Jak przygotować tkaninę?

Niekiedy możemy mieć problem z kurczeniem się lub strzępieniem tkaniny, przygotowując więc tkaninę, musimy to przewidzieć. Wypierzmy więc tkaninę zgodnie z instrukcją, aby sprawdzić, czy się nie kurczy i czy kolory są trwałe.

Aby zapobiec strzępieniu brzegów podczas wykonywania haftów, należy je starannie obszyć.

Do zabezpieczenia brzegów nie stosujemy taśmy klejącej, gdyż klej może trwale odbarwić tkaninę, a jego resztki będą przyciągać brud.

Zanim zaczniemy haftować, należy upewnić się, że wokół wzoru zostało wystarczająca ilość tkaniny, aby wykończyć robótkę zgodnie z przeznaczeniem.

Ja używam głównie tkaniny bawełnianej z dodatkiem elastanu oraz lnu i surowej bawełny.

Kanwa

Kanwie poświęcę osobną część artykułu 😀 z racji tego, że jest ona najczęściej wykorzystywana w najpopularniejszym hafcie, czyli hafcie krzyżykowym, dobrze byłoby znać jej parametry, jakie są rodzaje i jak liczymy gęstość kanwy.

Kanwa to tkanina siatkowa z nici o regularnym splocie, której używa się do wyszywania muliną lub lnem czy włóczką. Jest ona podstawową tkaniną służącą do haftu krzyżykowego. Kanwy są zwykle sztywniejsze i gęściejsze.

Najlepszą tkaniną do haftu krzyżykowego jest kanwa aida. Jeśli jest ona usztywniona, można nawet nie używać tamborka. W sprzedaży są jeszcze kanwy drukowane (z gotowym wzorem oraz kolorami), kanwa podmalowywana (gdzie tło jest podkolorowane, więc nie musimy go już zahaftowywać) oraz kanwa kolorowa (jak tkaniny – o różnych kolorach). Do wyboru jest jeszcze kanwa plastikowa (którą można ciąć i formować według własnych potrzeb, np. jako zakładka do książki, breloczek itp.) i tzw. kanwa wypruwalna, czyli płótno pomocnicze (przykłada się ją do miejsca, które chce się haftować, przyczepia szpilkami, wyszywa wzór, a na końcu wypruwa się)

Gęstość kanwy

Kanwy różnią się gęstością splotu. Najpopularniejsze z nich to kanwy o gęstości 10ct, 11ct, 14ct, 16ct i 18ct. Cyfry odpowiadają ilości oczek na 1 cal (czyli 2,54 cm). Często na kanwach występują ich odpowiedniki, czyli np. 40, 44, 54, 64, 70. Jak liczymy więc gęstość kanwy?

Jeśli kanwa ma gęstość 16ct, to:
1 cal (2,54 cm) = 16 oczek (krzyżyków)
czyli 6,4 oczka (krzyżyka) na 1 cm
i w opisie może być 64.

W Google Play można znaleźć aplikację na telefon o nazwie Kalkulator Rozmiaru Kanwy. Po wpisaniu odpowiednich danych (nazwy i koloru muliny, rozmiaru wzoru w krzyżykach itp.) kalkulator wylicza wielkość haftu w cm, więc nie musimy tracić czasu na mierzenia i liczenia.
To ile w końcu wychodzi tych krzyżyków?

Gęstość kanwy

Ilość krzyżyków na 10 cm

10 ct
11 ct
14 ct
16 ct
18 ct

ok. 40 krzyżyków
ok. 44 krzyżyków
ok. 54 krzyżyków
ok. 64 krzyżyków
ok. 70 krzyżyków

Dobór liczby nitek do gęstości kanwy

Ilość nitek do haftu pełnym krzyżykiem na tkaninie o splocie Aida:
na jasnej tkaninie:
11 ct  (44 oczka na 10 cm) – 4 nitki
14 ct  (54 oczka na 10 cm) – 3 nitki
16 ct  (64 oczka na 10 cm) – 2 nitki
18 ct  (72 oczka na 10 cm) – 1 nitka
20 ct (80 oczek na 10 cm) – 1 nitka

na ciemnej tkaninie:
11 ct  (44 oczka na 10 cm) – 5 nitek
14 ct  (54 oczka na 10 cm) – 4 nitki
16 ct  (64 oczka na 10 cm) – 3 nitki
18 ct  (72 oczka na 10 cm) – 2 nitki
20 ct (80 oczek na 10 cm) – 1 nitka

2. Nici do haftu

Na rynku dostępne są różne rodzaje nici, w bogatej gamie kolorystycznej. Poniżej znajdziecie nici najczęściej używane do haftu. Haftować można też włóczką do robótek na drutach i szydełku, jak również przędzami tkackimi.

Mulina

Przędza jedwabna lub bawełniana, skręcona z 6 nitek, które można dzielić. Im więcej nitek, tym większy (grubszy) haft i bardziej widoczny.  Mulinę należy nawinąć na bobinki lub spinacze (w wersji ekonomicznej 😉 )i przechowywać pudełku z dala od źródła światła.

Perłówka

Mocno skręcona, niepodzielna bawełna z połyskiem, dostępna w 4 grubościach: #3, #5, #8 i #12. Perłówki są podwójnie merceryzowane, a następnie skręcane z dwóch nitek w charakterystyczny, perłowy splot. Najczęściej jest używana do haftu wypukłego i haftu hardanger.
Nici perłowe są dość drogie i dostępne są w motkach i kłębuszkach, w wielu kolorach, a ich producenci to przede wszystkim DMC- Cotton Perle i Anchor – Pearl Cotton, a teraz i Ariadna- Maja. Kolor nici perłowych każdy z producentów oznacza nr takim samym jak nr muliny.

Nici poczwórnie skręcone

Nici do haftu białego i innych ściegów.

Bawełna matowa (zerówka)

Miękkie, mocno skręcone nici bez połysku.

Włóczka gobelinowa

Wełniane nici do haftu gobelinowego.

Włóczka do haftu

Luźno skręcona przędza wełniana lub akrylowa złożona z trzech nitek, idealna do haftów na dzianinie i dywanikach.

3. Igły

Na rynku dostępne są igły różnej grubości. Numeracja jest taka, że im wyższy numer igły, tym jest ona cieńsza. Wyróżniamy kilka rodzajów igieł: hafciarskie, kordonkowe, zwykłe, modniarskie i gobelinowe. Najlepiej, jeśli grubość igły jest zbliżona do grubości nawleczonej na nią nitki. Nitka powinna mieścić się w otworze, jaki pozostawia igła, przechodząc przez materiał.
Poniżej macie zestawienie igieł, numerację (rozmiar) oraz przeznaczenie danych igieł.

Ja osobiście używam igieł Johna Jamesa i Galanta. JJ ma wiele różnych zestawów igieł, w zależności od tego, co chcemy haftować i jakim stylem. Osobno kupicie słomki, osobno gobelinowe, osobno zestaw do haftowania krzyżykami na kanwie. Jeśli chodzi o Galanta, to również ma zestawy i są one bardziej uniwersalne, bo mamy duże i małe igły, z małymi i szerokimi oczkami. Zdecydowanie lepiej haftuje mi się Galantem, igły są trwalsze, nie tępią się tak szybko jak John James. No i jeszcze nie udało mi się złamać żadnej z Galanta, a z JJ już jedna igła w trakcie wyszywania wzoru po prostu pękła wpół. Igły, które widzicie w czerwonych zestawach, to igły kupione kiedyś w Lidlu – sprzedawali po 80 sztuk w paczce i z ciekawości wzięłam, żeby zobaczyć, czy się nadają do haftowania, czy tylko do przeszywania nićmi ewentualnych pęknięć ubrań dziecka 🙂 Wypróbowałam kilka z nich i ogólnie jestem zadowolona. Nie powalają z nóg, natomiast do haftowania jak najbardziej się nadają. Zestaw kosztował może z 15 zł, więc w porównaniu z JJ (zestaw 16 sztuk igieł kosztuje 6,10 zł) nie jest to wygórowana cena.

Z tych trzech zestawów najlepiej sprawdza mi się Galant, w drugiej kolejności jednak John James (jakościowo lepszy niż te lidlowskie), a na końcu te z Lidla – służą mi jako zapasowe 🙂

Igły John James

Igły Galant

Poniżej macie zdjęcie wszystkich rodzajów igieł – zdjęcie zrobione z mojej Biblii hafciarstwa 😀 czyli „Haftowanie. 150 najpiękniejszych haftów”, wyd. Świat Książki, 2003. Na nim bardzo dobrze widać rożnice między rodzajami igieł. Nie posiadam wszystkich rodzajów igieł, część mi się złamała, więc lepiej, żebyście zobaczyli to na zdjęciu, niż miałabym je Wam opisywać.

Po weekendzie pojawi się druga część artykułu oraz bonus – checklista zakupów „Niezbędnik hafciarki”.